ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
388
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
جيزى قى بوذ جنانك بقراط كفت : القى يمنع القى و اين « 1 » قى بنير و تر بوذشان و باز جن اسهال قوىتر بوذشان علاج بحقنه نرم بايذ كردن همجنان كه بقراط كفت « 2 » الاسهال يمنع الاسهال و كر انصباب كند اين علت علامت وى آن بوذ كى اين مايه كى بقى و اسهال آيذ ماننده جراده و خراطه « 3 » بوذ و ماننده صديد « 4 » و بيشتر لزج بوذ . اكنون قى و اسهال « 5 » باز بايذ داشتن تا طبيعت عادت نكند انصباب مواد كاز بس [ آن ] « 6 » علاج نتوانى كردن و به دهان بدارذ سركا و كلاب و جلنار و تترى و برك كل تا « 7 » آن ركها « 7 » سخت شوذ ، كى من ديدم « 8 » يكى را از « 9 » ركها « 9 » خون كشاد و باز نايستاذ تا اندر ان هلاك شد . و بوذ كى اين هيضه از صفرا بوذ و « 10 » بذ بوذ و علاج دشوار بديرذ و نشان اين آن بوذ كى منش بسيار كردذ ( f . 308 ) و جشنكى « 11 » صعب كند و دايم آب « 11 » خواهد و جن كرم كردد « 12 » آب اندر معده قى كند و اسهال ايشان صفرائى بوذ و با مغص بوذ و غشى افتذ و نبض ساقط كردذ و جالينوس مىكويذ « 13 » ديذم كه نبض « 14 » ساقط شد و باز اندكاندك قوّت يافت ديكربار ، و علاج اين « 15 » همان بوذ كى ياذ كردم . و باز كويم اول آب كرم دهندش بسيار تا قى كنذ و معده وى باك شوذ و آن صفرا بروذ و كر غشى افتد علاج غشى « 16 » كنند جنانك [ به ] « 17 » جوع البقرى ياذ كردم و رانها و « 18 » بازوها ببندند سخت « 18 »
--> ( 1 ) - ف : چن ب ه : افزوده . و اين انكاه بود كى ( 2 ) - ب ه : قال بقراط ( 3 ) - ب ه : ريم ( 4 ) - ب ه : خونابه ( 5 ) - ب ه : هر دو ( 6 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد ( 7 - 7 ) - ف : اروكها ( 8 ) - ف : افزوده : كه ( 9 - 9 ) - ف : اروكها ( 10 ) - ب ه : آن ( 11 ) - ف : كند و دايم ( 12 ) - ب ه : آن ( 14 - 13 ) - ف : كه ديدم كه ( 14 ) - ب ه : يكى ( 15 ) - ف : وى ( 16 ) - ف : « غشى » ندارد ( 17 ) - از « ف » و « م » افزوده شد . ب ه : بباب ( 18 - 18 ) - ف : بازوهاش سخت ببندند